İstifa etmeden önce kendine sorman gereken sorular

İstifa etme isteği genellikle iki şekilde gelir. Biri, kötü geçen bir toplantının ardından kapıyı çarpıp çıkma arzusudur. Öbürü aylardır içinde sessizce büyür ve her pazar akşamı biraz daha ağırlaşır. İkisi de gerçek, ikisi de ciddiye alınmayı hak ediyor. Ama ikisine verilecek cevap aynı değil. "İşten ayrılmak istiyorum, ne yapmalıyım?" diye sormadan önce, bu isteğin hangisi olduğunu anlamak için kendine birkaç soru sorabilirsin.

İlk soru zamanla ilgili: bu his ne zamandır var? Kötü bir haftanın ya da tek bir kişiyle yaşanan bir çatışmanın ardından geldiyse, birkaç gün beklemek kararı değiştirmese bile netleştirir. İstersen istifa mektubunu yaz, ama gönderme. Bir hafta sonra yeniden oku. Hâlâ aynı şeyi söylüyorsa, artık öfkeyle değil, düşünerek karar veriyorsun demektir.

Sonra tam olarak neyi bıraktığına bak. Gerçekten bu işten mi, yoksa bu yöneticiden, bu ekipten, bu iş yükünden ya da bu sektörden mi ayrılmak istiyorsun? Bunlar birbirine çok karışır. Bazen bölüm değiştirmek, bir sorumluluğu devretmek ya da yöneticiyle açık bir konuşma yapmak, istifanın çözeceğini sandığın şeyi çözer. Kendine dürüstçe sor: beni rahatsız eden şeyi değiştirebilecek birine bunu hiç söyledim mi? "Bu iş yükü beni zorluyor, birlikte bir çözüm bulabilir miyiz?" diye bir cümle kurdun mu? Kurmadıysan, gitmeden önce denemek sana bir şey kaybettirmez.

Bir de nereye gittiğin var. Bir şeye doğru mu gidiyorsun, yoksa yalnızca bir şeyden mi kaçıyorsun? İkincisi de geçerli bir sebep; bazı ortamlar gerçekten bırakılmayı hak eder. Ama "işi bırakmak istiyorum ama başka ne yapabilirim bilmiyorum" diyorsan, aradaki boşluğu biraz düşünmek gerekiyor. Merak ettiğin alanda çalışan biriyle konuşmak, hafta sonu küçük bir iş denemek, birkaç ilana bakıp nelerin istendiğini görmek, istifadan önce sana bir yön verir.

Para meselesi rahatsız edici ama kaçınılmaz. Gelir olmadan kaç ay idare edebileceğini biliyor musun? Kira, fatura, borç ve sana bağlı olanlar; aylık giderlerini bir kâğıda yazmak, insanın çoğu zaman kaçındığı bir hesap. Bu hesap seni korkutmak için değil. Gerçek rakamları görünce ya biraz daha beklemen gerektiğini anlarsın ya da sandığından daha hazır olduğunu. İki durumda da karar daha sağlam olur. Mümkünse yeni işi çalışırken aramak da bir seçenek; yorucu olabilir, ama ilk gelen teklife mecbur kalmadan, acele etmeden seçim yapmanı sağlar.

Haklarına gelince: ihbar süresi, tazminat ve istifanın bu haklara etkisi gibi konular herkesin durumuna göre değişir, bu yüzden dilekçeyi vermeden önce bunları resmi kaynaklardan ya da bir hukukçudan öğrenmek, geri alınamayacak bir adımı atmadan önce yapabileceğin en akıllıca şey.

İstifadan sonraki ilk ayı da gözünün önüne getir. Sabah kalktığında ne yapacaksın? İlk hafta dinlenmek iyi gelebilir, ama sonrası için bir düzenin var mı? Bazı insanlar ayrıldıkları işin yarattığı boşluğu rahatlama olarak yaşar, bazıları ise birkaç hafta sonra kendini boşlukta hisseder. Kendini tanıyorsan hangisine daha yakın olduğunu tahmin edebilirsin. O ay için küçük bir plan yapmak, bir kurs, bir proje, haftanın belli günleri iş aramaya ayrılmış saatler, kararı daha az korkutucu hale getirir.

Nasıl ayrılmak istediğin de önemli. Bir işten nasıl ayrıldığın, o işten yanında götürdüğün şeylerden biri. Yöneticine yüz yüze söylemek, devredeceğin işleri düzenli bırakmak, kızgın olduğun kişilere bile son gün sert bir cümle kurmamak. Bunu kimseyi memnun etmek için değil, kendin için yaparsın; çalıştığın alan sandığından küçük olabilir ve bir gün aynı insanlarla yeniden karşılaşabilirsin.

Belki en zor soru şu: ya pişman olursam? Bu korku insanı olduğu yerde tutabilir. Kendine iki cümle yazmayı dene. Birincisi: "Bir yıl sonra burada kalmış olsam neye pişman olurum?" İkincisi: "Bir yıl sonra gitmiş olsam neye pişman olurum?" Hangisinin daha çok ağırlık taşıdığını görmek, kararın içindeki asıl sesi duymanı sağlar. Ailenin ya da çevrenin ne diyeceği de bu sorunun içine karışıyorsa, onların sesini kendi sesinden ayırmaya çalış. Onların kaygısı gerçek olabilir, ama her sabah o kapıdan giren sensin.

Bu soruların hepsine bu akşam cevap vermen gerekmiyor. Bir kâğıda yazıp her gün birine cevap vermek yeter; bir hafta sonra elinde kendi gerekçelerinin yazılı hali olur. İstifa etmeden önce "iyi ki bunu düşünmüşüm" diyen insanların deneyimini duymak istersen hasbihal'de Fikir Al'da bir soru açabilirsin; aynı kararı vermiş birinin tek bir cümlesi, listene yeni bir soru ekleyebilir.